Dahi mi, değil mi? Savant Sendromu

Kullanıcı Oyu: 0 / 5

Star InactiveStar InactiveStar InactiveStar InactiveStar Inactive
 

 

Öyle insanlar vardır ki çok basamaklı sayıları kısa sürede akıllarında çarpabilirler, her hangi bir tarihin hangi güne denk geldiğini çok kısa bir süre içinde hesaplayabilirler veya bir kez duydukları en karmaşık müzik eserlerini ilk kez piyano başına oturduklarında mükemmel bir şekilde çalabilirler. Peki bu insanlar toplum içinde etiketlendirildikleri gibi gerçekten "dahi" veya "üstün zekalı" kişiler midir ?

 İnsan vücudunda bazen bazı şeyler yanlış gittiğinde zaman zaman insanüstü yetenekler olarak ta adlandırılabilen, beyninin en şaşırttıcı yetenekleri tam olarak ortaya çıkabilmektedir.

Ağır düzeyde gelișimsel ya da zihinsel yetersizliklerin yanında çoğu insanda bulunmayan sıra dıșı zihinsel becerileri olan, ancak  genel zeka düzeyi ortalamanın altında olmasına karșın bir ya da birden fazla alanda așırı düzeyde bilgi sahibi kișileri tanımlayan sendroma Savant Sendromu adı verilmektedir. Savant sendromu olan kişilerin yaklaşık yarısında otistik bozukluklar, diğer yarısın da ise gelișimsel bozukluklar, zeka geriliği, merkezi sinir sistemi hastalıkları ya da yaralanmaları olduğu görülür. Neden yetenekli odukları tamamen açıklanabilmiş değildir.

İnsanda varolan tüm beceriler göz önüne alındığında savant becerilerinin genellikle 5 genel kategori ile sınırlı olması ilginçtir. Bu becerilerden ilki müziktir. Sıklıkla piyano çalma becerisi tarzındadır. Ayrıca sadece beste yapan ya da 22 farklı enstrüman çalan olgular da bildirilmiştir.Diğer beceriler ise genellikle çizme, boyama ya da şekil verme ile belirli sanat becerileri; takvim hesaplama becerisi; çok hızlı hesaplama ya da asal sayıları hesaplama becerisi tarzında olan matematik becerisi ve mekanik ya da mekansal becerilerdir.


Birçok savantın, beyninin sol yarımküresinde sıradışılığa sahip olduğu bilinir. Dünyada 50-100 kadar müthiş savant tanınır.

Toplum arasında Savant Sendromunun tanınmasını sağlayan en ünlü otistik savant örneği Yağmur Adam (Rain Man) filminde Dustin Hoffman'ın canlandırdığı Raymond Babbitt karakteridir. Raymond Babbitt karakterine ilham kaynağı olan en ünlü Megasavant ise Amerika'lı Laurence Kim Peek (11 Kasım 1951 – 19 Aralık 2009) dir. İlham kaynağı olmasına rağmen Raymon Babbitt gibi otizm değil savant sendromu sahibidir. Peek Salt Lake City'de  makrosefali ile birlikte beyincik hasarı ve korpus kallozum yokluğu teşhisiyle doğmuştur. Bu durum nöronların olandışı bağlanmasına ve hafıza kapasitesinin artmasına yol açmıştır.Babası Frank Peek'e göre Kim 16-20 aylıkken etrafındaki şeyleri ezberlemeye başlamıştır. Kitapları okuyup ezberledikten sonra rafa ters koyarak kitabı bitirdiğini göstermektedir. 1 saat okumadan sonra okuduklarının neredeyse hepsini ezberleyebilen Peek'in 15 farklı alanda 12.000 kitabı ezberlediği düşünülmektedir. Peek hayatını Murray, Utah'da geçirmiştir. Dört yaşına kadar yürüyemeyen Peek düğme geçirmek gibi günlük aktivitelerde sorunlar yaşamıştır. Bu sorunların kaynağının beyincikteki hasar olduğu düşünülmüştür. Yapılan IQ testlerinden ortalama zeka seviyesi kabul edilebilecek olan 87 puan almıştır

1984 yılında senarist Barry Morrow Peek ile Arlington, Texas'da buluşmuştur. Bu buluşma sonucunda Rain Man filmi fikri aklına yerleşmiştir. Dustin Hoffman rolünü daha iyi oynayabilmek için Peek ile görüşme ayarlamıştır. Filmin kazandığı Oscar Kim Peek'e verilmiş ve Peek'in gittiği yerlere bu ödülü de götürmesi nedeniyle ödüle "En Çok Sevilen Oscar" adı verilmiştir. Film Peek'in kendine güvenini arttırmış ve sosyal alandaki sorunun azalmasına yardımcı olmuştur. Televizyon programlarına da çıkan Kim Peek insanların doğduğu tarihin hangi güne denk geldiğini ezberden söylemekten büyük keyif almıştır.

Sosyal alanda gelişme gösteremeyen çoğu savant gibi olmayan Peek filmin kazandırdığı ün sayesinde gelişme göstermiştir. Babası 2004 yılından sonra mizah anlayışında gelişme gösterdiğini söylemiştir. Fakat mecazları ve deyimleri anlamakta zorluk yaşamıştır.

Müzik alanındaki yeteneği piyano çalışmaya başladıktan sonra farkedilmiştir. Onlarca yıl önce duyduğu bir besteyi ezberden neredeyse hatasız çalabilmiştir.

2004 yılında kendisi gibi savant olan Daniel Tammet ile Channel Five'ın belgeseli olan The Boy with the Incredible Brain'de tanışmıştır. Peek, Tammet'a sarıldıktan sonra Bir gün benim kadar mükemmel olacaksın. demiştir.

2004 yılında Center for Bioinformatics Space Life Sciences (NASA)'da çalışan doktorlar Peek'in beyninin görüntüsünü tomografi ve MRI ile bilgisayara aktarmışlardır. Çalışmanın amacı 1988 yılında yapılan MRI taramalarıyla karşılaştırma yapmaktır.

2008 yılında Peek'in az rastlanılan genetik bir hastalık olan FG sendromu sahibi olabileceği düşünülmüştür.

Peek kalp krizi nedeniyle 19 Aralık 2009 yılında vefat etmiştir.

Savant Sendromu hakkında ayrıntılı bilgi için:

PSİKİYATRİDE GÜNCEL YAKLAŞIMLAR: Savant Sendromu: Klinik ve Nöropsikolojik Özellikleri İbrahim Durukan, Tümer Türkbay  Yıl: 2010 Cilt: 2 Sayı: 2
http://dergipark.ulakbim.gov.tr/pskguncel/article/view/5000076404/5000070461

 


Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile