Parmaklarımız ıslanınca neden buruşur?

Kullanıcı Oyu: 4 / 5

Star ActiveStar ActiveStar ActiveStar ActiveStar Inactive
 

Uzun süre suda kaldığımızda el ve ayak parmaklarımızın bir muşmula benzeri buruştuğuna hepimiz tanık olmuşuzdur. Vücudumuzun suya karşı oluşan bu reaksiyonunun sebebini bulmak ise uzun yıllar bilim adamlarını uğraştıran bir konu olmuş ve değişik teoriler üretmişlerdir.


Çoğu biyolog bu kırışmadan  ölü keratin hücrelerinin oluşturduğu derinin sert dış tabakasının sorumlu olduğunu düşünmektedir. Keratin saç, tırnak ve cildimizin dış tabakasında bulunan bir proteindir.

Cildimiz üç tabakadan oluşur:
• En alttaki tabaka derialtı dokusudur ve yağlar,  bağ dokusu,büyük kan damarları ve sinirleri içerir.
• Orta tabaka Dermis'dir. Kan damarları, sinirler, kıl kökleri ve ter bezlerini içerir.
• Epidermis en üst tabakadır. Vücuttan suyun buharlaşmasını önler ve iç katmanları zararlardan korumaya yardımcı olur.

Epidermis ise dört katmandan oluşur:
• Startum korneum
• Granüler tabaka
• Skuamöz hücre tabakası
• Bazal hücre tabakası

Cildimizin gördüğümüz ve hissettiğimiz bölümü, cildimizin en dış tabakası olan stratum  korneum'dur ve ölü keratin hücrelerinden oluşur.
Bu teoriye göre uzun süreli olarak havuz veya küvet içinde kaldığımızda, ölü keratin hücreleri suyu emer. Emilen bu su dış deri katmanını şişirir ve yüzeyini arttırır. Ancak dış tabaka alttaki dokuya sıkıca bağlıdır ve alttaki bu dokunun alanı artmaz. Dış dokunun artan yüzey alanı ancak cilt kırışıklıkları ile telafi edilebilir.
Peki neden bu sadece ellerde ve ayaklarda olup vücudun diğer bölgelerinde olmaz? Çünkü eller ve ayaklarda aşınmaya bağlı olarak ölü keratin hücrelerinin oluşturduğu kalın bir tabaka vardır.

Diğer bir teoriye göre ise sebep dijital vazokonstriksiyondur. (kan damarlarının daralması) Eller suya batırıldığında sinir lifleri ve ciltteki ısı regülatörleri ( glomus) cilt altındaki damarlarda büzülmeye (vazokonstriksiyon) ve elde hacim kaybına neden olacak sinyaller oluşturur. Cilt altında küçülen dokular cildi çekerek buruşukluk oluşmasına neden olur. Parmakları kopan ve tekrar yerine dikilen ve sinir fonksiyon kaybı olan hastalar üzerinde yapılan çalışmalarda kırışmanın olmaması veya çok az olması bu teori için kanıt olarak gösterilmektedir. Ancak bu reaksiyonun neden sadece el ve ayak parmaklarında olduğu açıklanmamıştır.

Tüm bu teorilere ek olarak 2011 yılında, evrimsel nörobiyolog Mark Changizi artık yaygın kabul gören bir teori önerdi. Changizi'nin teorisine göre insanların ataları ıslak koşullarda elleri ve ayakları ile daha iyi bir kavrama yeteneği için bu davranışı geliştirdi. Changizi'ye  göre, araba lastiğindeki yağmurda kaymayı önleyen kanallar örneğinde olduğu gibi cildimiz de  el ve ayak parmaklarında oluşan kırışıklıklar yoluyla suyu kanalize ederler bu da daha etkin kavramaya neden olur. Islak mermerler gibi kaygan nesneler üzerinde kırışık parmaklar ve normal parmakların kavrama yeteneğini karşılaştıran deneyler, Changizi'nin açıklamasını onaylamıştır. Islak ortamlarda kavrama yeteneğinin artması , özellikle ıslak iklimlerde, atalarımıza rekabet avantajı vermiştir.

Parmaklarda oluşan kırışıklıkları dağlardaki yağmur direnaj ağlarına benzeten Changizi kırışıklıkların direnaj kanalı rolünü üstlenerek ıslak yüzeylerde daha kolay kavramaya yardımcı olduğunu söylüyor. Daha sonra başka bilim insanları tarafından yapılan deneylerde de buruşuk parmakların ıslak yüzeylerde normal parmaklara göre % 12 oranında daha avantajlı kavrayış yapabildiği gösterilmiş. İnsanoğlunun atalarının bulundukları ortama adaptasyonu, bizlere de miras kalmış gibi görünüyor.

 

 


Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile