Anadolu Medeniyetlerinin En Müthiş Buluşlarından Biri: Parşömen

Kullanıcı Oyu: 1 / 5

Star ActiveStar InactiveStar InactiveStar InactiveStar Inactive
 

 

MÖ 197– MÖ 159 yılları arasında Pergamon Krallığı (Günümüzün Bergama'sı).  Attalos Hanedanı'nın dördüncü üyesi II. Eumenes zamanla 200.000 kitaplık bir birikime sahip olacak Pergamon Kütüphanesini büyütmeye çalışıyor. Pergamon kütüphanesinin dillere destan olmuş İskenderiye Kütüphanesi ile yarışır hale gelebilecek hale gelmeye başlaması Mısır kralını kaygılandırıyor. O zamanlar kitapların yazılabildiği tek kağıt olan Mısır üretimi papirüslerin Anadolu'ya ihracatını yasaklıyor.

Kağıtsız kalan II. Eumenes kitapların yazılacağı yeni bir kâğıt icat edecek olana büyük ödüller vaad ediyor. Sorunun çözümü devrin Pergamon kütüphanesi müdürü Krates'ten geliyor.Krates oğlak derilerini işleyerek yazılabilecek hale getiriyor ve krala sunuyor. Ve böylece parşömen kağıdı MÖ II. Yüzyıldan başlayarak Bergama'dan bütün dünyaya yayılıyor.

Söylencenin ne kadarı doğru, ne kadarı yanlış bilinmez ancak Parşömen isminin Bergama'dan geldiği ve Bergama Kağıdı anlamında Latince Charta Pergamena'dan türemiş ve bütün dillere de buradan geçmiş olduğu bir gerçektir. Parşömen IV. yüzyıla kadar papirüs ile birlikte kullanılmış, daha sonra ise egemenliğini kurarak XII. Yüzyıla kadar tek kağıt olarak kullanılmıştır.

Üzerine yazı yazmak veya resim yapmak için hayvan derisinden özel olarak hazırlanan parşömen, her iki yüzüne de yazılabilmesi, neredeyse yırtılamaması, yanmaması, olağanüstü dayanıklılığı, hat ve tezhip sanatına uygunluğu, üstündeki yazıların okunmasının gözü yormaması, hayvanların yaşadığı her yerde üretiliyor olması gibi birçok avantajı nedeniyle uzun yıllar kağıt olarak kullanılmıştır.

Parşömen yapmak için deri kirece yatırılarak kıllarından arındırılır, fazla et ve yağları alındıktan sonra gerilir ve kurutulur. Yazım için hazırlamak üzere değişik malzemelerle zımparalanır. Her işlemi tekrar etmek sonuçta elde edilecek parşömenin kalitesini arttırır. Son üründe derinin orijinal dokusu gayet açık görülebildiğinden hiçbir parşömen diğerinin aynı değildir. Bugün hâlâ parşömen yapımını bir bilimden ziyade bir sanat olarak görmek gerekir. Mağara duvarı, kil tablet, mermer, balmumu tablet, papirüs, kâğıt, bilgisayar ekranıyla karşılaştırıldığında kaliteli bir parşömen insanlığın kullandığı en mükemmel yazı malzemesidir. Bazen 40 yıl önce yazılmış bir kâğıt üzerindeki yazı zor okunurken, 1500 yıllık parşömenler sanki dün yazılmış duygusu uyandırmaktadır.

Kaynak: Vikipedi